CHẬM PHÁT TRIỂN TÂM THẦN VẬN ĐỘNG: NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH TIẾP CẬN

Ngày Đăng : 10/03/2016 - 7:57 PM

Chậm phát triển tâm thần vận động

Nguyên nhân và cách tiếp cận

 

I/ Khái niệm:

- Chậm phát tâm thần vận động là khi trẻ không đạt đuợc các cột mốc phát triển theo lứa tuổi. (Trong bài viết này, khái niệm chậm phát triển tâm thần vận động bao gồm cả tình trạng thoái lùi sự phát triển).

- Có nhiều test giúp đánh giá vấn đề này. Tại khoa tâm lý, bệnh viện Nhi Đồng 1 hiện đang sử dụng bảng đánh giá nhanh các lĩnh vực phát triển, bao gồm: vận động thô, ngôn ngữ, giải quyết vấn đề qua vận động và thị giác, sự thích nghi, tự lập và xã hội.

- Cần phân biệt khái niệm chậm phát triển tâm thần vận động với chậm phát triển vận động hay chậm phát triển tâm thần đơn thuần.

- Chậm phát triển tâm thần vận động gợi ý một bệnh lý não không tiến triển hoặc đang tiến triển. Trong khi đó chậm phát triển vận động, ngoài bệnh lý não, nó còn có thể do các bệnh lý tủy  sống- thần kinh ngoại biên - cơ. Chậm phát triển tâm thần còn có thể do các bệnh tâm lý (ví dụ bệnh tự kỷ), khiếm khuyết giác quan (ví dụ điếc câm, giảm thị lực), môi trường văn hóa xã hội nghèo nàn, thiếu giáo dục và cơ hội học hỏi.

 

II/ Nguyên nhân:

- Rối loạn nhiễm sắc thể. Ví dụ: trisomy 21, trisomy 18, thiếu một phần nhiễm sắc thể số 5 , 12 hay 15...

- Dị tật não.

- Nhiễm trùng não trong bào thai. Ví dụ nhiễm HIV, rubella, CMV, toxoplasmosis, giang mai…

- Những rối loạn trước sinh, khi sinh và sau sinh. Ví dụ: mẹ bị bệnh sản giật, nghiện ruợu, ma túy, nhiễm hóa chất độc hại… Trẻ bị sinh ngạt, chấn thương não do sinh khó, xuất huyết não, nhiễm trùng sơ sinh, vàng da nhân…

- Bệnh não tiến triển do: rối loạn chuyển hóa bẩm sinh, các bệnh não do bất thuờng gen ( hội chứng da - thần kinh, bệnh lý chất trắng, chất xám não…) hay do bất thuờng hệ nội tiết(ví dụ: suy giáp)

 

III/ Tiếp cận trẻ chậm phát triển tâm thần vận động:

1/ Khai thác kỹ tiền sử, bệnh sử của bệnh nhân, gia đinh.

2/ Khám tổng quát: đặc biệt chú ý các cơ quan như tim, gan, nội tiết, mắt, tai mũi họng…

3/ Khám thần kinh:

- Chú ý màu sắc da bất thuờng, các dị tật có thể nhìn thấy bên ngoài (sọ mặt, chi, mắt, vành tai, vòm khẩu cái, cơ quan sinh dục…).

- Chú ý sức cơ, trương lực cơ, phản xạ gân cơ, dấu hiệu thất điều…

4/ Khám chuyên khoa tâm lý, tâm thần (nếu có dấu hiệu rối lọan tâm thần).

5/ Cậm lâm sàng:

- Xét nghiệm hình ảnh: siêu âm não, CT não hay MRI não tùy thuộc vào biểu hiện lâm sàng gợi ý, nhằm phát hiện tổn thương di chứng, dị tật não, tổn thương não tiến triển…

- Xét nghiệm phân tích nhiễm sắc thể, phân tích gen (một số có thể thưc hiện được ở VN)

- EEG: khi nghi ngờ động kinh. EMG : khi nghi ngờ có bệnh lý thần kinh cơ đi kèm.

- Xét nghiệm chẩn đoán các rối loạn chuyển hóa thường qui, như: ion đồ máu, đường máu, lactat máu, NH3 máu, ceton máu, SGOT, SGPT máu… và các xét nghiệm bệnh rối loạn chuyển hóa bẩm sinh, suy giáp...khi nghi ngờ nguyên nhân này.

- Các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán các bệnh nội - ngọai khoa khác đi kèm.



Các tin khác